Comentarios Tema 1 (Gonzalo Constenla)

1. Ligazón á entrada

2. Ligazón á entrada

3. Ligazón á entrada

Didáctica: Entrada Gonzalo Constenla

Benvidas e benvidos ao meu blogue de novo!

Este ano comezamos unha nova materia: a didáctica da ensinanza das linguas estranxeiras. Nesta trataránse diferentes aspectos, entre os cales destacan a aprendizaxe pedagóxica e didáctica necesaria para a formación do profesorado, os contidos curriculares, a elaboración de unidades didácticas, o deseño de actividades que traballen as catro destrezas da competencia comunicativa, a atención á diversidade, e as habilidades necesarias para que o proceso de ensinanza-aprendizaxe estea centrado sempre na perspectiva da educación en valores. Esta materia está repartida entre seis docentes diferentes, e este primeiro tema pertence ao profesor Gonzalo Constenla, que o impartiu en dúas sesións. A continuación centrareime nos aspectos tratados durante estas e nalgulnhas das actividades relacionadas. 

Na primeira sesión, comezamos cunha actividade na que, por grupos de tres ou catro persoas, tivemos que distinguir os aspectos individuais e comúns entre o que son a lingua materna e a lingua estranxeira. Para isto empregamos un diagrama de Venn, o cal me pareceu moi útil porque o esquema dos círculos superpostos permite ilustrar ben tanto as características individuais como as comúns entre dous factores. Cada grupo traballou individualmente, e despois puxemos as nosas propostas en común. A maioría estabamos de acordo en que a lingua materna está caracterizada por unha adquisición máis temperá e unha aprendizaxe inconsciente a través da cal non se presta tanta atención á gramática. Así mesmo, tamén coincidimos en que entre os aspectos que diferencian á lingua estranxeira, destacan que esta adoita ser aprendida nun ámbito formal, que a súa adquisición é máis tardía que a da lingua materna, que se trata dunha aprendizaxe consciente e que, ademais, presta gran e particular atención á gramática. Respecto aos aspectos que teñen en común, podemos resaltar que ambas están ligadas á cultura das persoas que as aprenden. Tras esta pequena actividade, pasamos a explicar as diferenzas que existen entre a lingua inicial, a lingua segunda e a lingua estranxeira. A lingua inicial é a que aprende un/ha cativo/a previo á etapa escolar, de forma inconsciente e sen ningunha intención particular. Pode adquirirse máis dunha lingua inicial. En canto á lingua segunda, esta é adquirida despois da inicial, mais non necesariamente na escola como lingua do ensino, xa que tamén pode aprenderse na rúa ou no lar. Como pasaba coa inicial, tamén poden adquirirse varias linguas segundas. Non obstante, é importante aclarar que no caso das linguas co-oficiais, estas non se consideran segundas linguas, e tampouco hai que confundila co término en inglés de "Second Language (L2)", xa que esta ten unha connotación diferente. Por último, a lingua estranxeira é aquela adquirida tan só a través da escola ou ámbito educativo, de forma consciente e cunha intención específica, e non empregada como vehicular. 

A segunda sesión comezou cunha explicación para distinguir entre a lingua habitual, a lingua de traballo e a lingua vehicular. A primeira é a que usa un falante na maioría dos contextos comunicativos, e non ten que coincidir coa lingua inicial (véxase por exemplo o caso dun inmigrante). A segunda é aquela que representa o principal medio de comunicación nunha empresa ou organismo multinacional ou nun estado plurilingüe, e non ten que coincidir coa lingua oficial do lugar. Por último, a lingua vehicular, ou lingua franca, é a lingua que se utiliza para que falantes de diferentes linguas poidan comunicarse. Isto lévanos ao concepto de repertorio lingüístico dunha comunidade de falantes, que é o conxunto de elementos lingüísticos coñecidos por esta (fonemas, palabras, variantes, etc). Mais é importante distinguir entre unha comunidade lingüística, aquela na que os falantes comparten un mesmo repertorio lingüístico de base, e unha comunidade de lingua, na que os falantes comparten o coñecemento e o uso dunha mesma lingua ou variedade lingüística. Para ilustrar isto, fixemos unha actividade na que tivemos que observar o repertorio lingüístico da aula. Pareceume moi interesante porque ao principio dixemos que como moito constaría de 15 linguas/variedades, e ao final foron 42! Ademais, no caso da aula somos unha comunidade lingüística, porque compartimos repertorio lingüístico, e tamén somos unha comunidade de lingua porque compartimos o coñecemento e uso dunha mesma lingua (galego/castelán). Así mesmo, tamén falamos sobre a didáctica das linguas estranxeiras, que ten a función de enriquecer o repertorio lingüístico do alumnado e cohesionar unha comunidade lingüística, e pode estar enfocada segundo perspectivas diferentes (AICLE, didáctica da lingua estranxeira, didáctica da segunda lingua, etc). Para ilustrar isto realizamos unha actividade na que tivemos que decidir que metodoloxía debía usarse nun contexto de aprendizaxe concreto e cales outras podían usarse, o que serviu para entender mellor os diferentes enfoques que existen na didáctica das linguas. 

A continuación, falamos sobre as variantes que existen nas situacións de ensino: as características do alumnado, do centro e os obxectivos que se queiran acadar. Por exemplo, a idade do alumnado vai afectar a súa capacidade e forma de aprendizaxe. Para observar as diferenzas e semellanzas realizamos por grupos outro diagrama de Venn. Por exemplo, algunhas das diferenzas que atopamos é que mentres que os nenos teñen máis facilidade respecto á entoación e pronunciación, os adultos presentan maior consciencia para aprender gramática. Porén, ambos utilizan a(s) lingua(s) base como referencia durante a súa aprendizaxe da nova lingua e a motivación por esta aprendizaxe é un factor clave no seu éxito (canta maior motivación e interese teñan, máis van a aprender). Finalmente, antes de rematar a aula realizamos unha última actividade que consistía en analizar, por grupos, a metodoloxía utilizada por diferentes libros de inglés ou francés. Despois de observar o libro en conxunto, cada membro do grupo centrouse nun aspecto (gramática, produción (+ entoación e fonética), léxico e recepción). No meu caso, tiven que analizar a gramática dun libro de inglés. A continuación, cada un de nós comparamos a nosa parte cos libros que usaron os demais grupos. En xeral, puiden observar que as distintas partes compleméntanse as unhas as outras, xa que a gramática e o léxico son traballadas a través dos exercicios de produción e recepción. Non obstante, cabe destacar que as diferentes partes non están sempre repartidas de forma equitativa nos libros, xa que nalgúns hai unha maior presenza de exercicios de gramática e noutros de vocabulario, ou viceversa. 

E ata aquí a entrada de hoxe! Tentei comentar a maior parte das actividades e conceptos que tratamos na aula, mais a variedade de tarefas e teoría que traballamos foi moi ampla. Este tema en xeral pareceume moi interesante, xa que aprendemos a distinguir entre os distintos tipos de linguas, a didáctica destas, e sobre as diferentes características que poden afectar a súa aprendizaxe, factores moi importantes de cara a súa ensinanza para poder enfocalas da mellor maneira posible. Ademais, as actividades que realizamos foron dinámicas e serviron para ilustrar moi ben a parte teórica á vez que poñíamos en práctica os nosos novos coñecementos. Espero que vos gustase a entrada!

Iria.  

Comentarios Gonzalo

Boas tardes! 

Estes son os comentarios que deixei nos blogues das miñas compañeiras en relación aos temas do profesor Gonzalo Constenla. 

Dosier Tema 5- Laura Rodríguez Fernández

Dosier Tema 6 - Antía Álvarez Moure

Diario Tema 7 - Marta Fontenla Pensado

Saúdos!

Iria. 

Dosier: Tema 8 - Presentación sobre o Sistema Educativo Irlandés

Boas tardes a todas e todos!

Aquí vos deixo a miña presentación sobre o sistema educativo irlandés que fixen en relación co tema 8 "As linguas estranxeiras como fenómeno global. Experiencias educativas internacionais". O sistema educativo irlandés presenta dúas diferenzas clave respecto ao sistema español: a realización do Junior Certificate tras rematar o terceiro curso, e que cursar o cuarto ano sexa unha opción optativa. Para poder comprender mellor isto, falarei brevemente sobre o primeiro ciclo da educación secundaria irlandesa, e sobre o cuarto ano e as súas particulares características que o diferenzan do resto. A maiores, farei unha breve anotación sobre o estudo das linguas estranxeiras que considero relevante. 

O primeiro ciclo, coñecido por Junior Cycle, vai dende o primeiro ata o terceiro curso. Normalmente comeza aos 12 anos, e tras a súa finalización, no 3º ano ten lugar unha avaliación oficial coñecida como Junior Certificate. O currículo desde ciclo está orientado á preparación de dita avaliación, e pretende ofertar un programa adaptado ás necesidades  do alumnado, que se atopa nunha etapa na que é máis fácil que contemple o abandono escolar. O obxectivo principal é axudar aos estudantes a desenvolver as súas capacidades, de forma que se fomente e motive o seu interese nos diferentes ámbitos educativos. Respecto das materias, o alumnado pode facer diferentes combinacións, cursando entre 8 e 10 materias combinadas con entre 1 e 4 "cursos breves". As materias poden cursarse en diferentes niveis, que son alto, estándar e baixo (este último unicamente para Matemáticas e Irlandés), e as materias obrigatorias son Inglés, Matemáticas e Irlandés. Alén disto, o currículo propón 18 materias optativas, mais a oferta depende de cada escola, os seus recursos e o tipo de alumnado. En relación cos "cursos breves" (short courses), estes teñen a función de incrementar a aprendizaxe do alumnado e complementar os seus coñecementos e intereses sobre ámbitos que non traballan as materias, e as escolas normalmente ofertan un máximo de catro. Finalmente, tras rematar estes tres anos, o alumnado ten que realizar o Junior Certificate, unha avaliación que acredita a finalización do primeiro ciclo da educación secundaria. A idea desta proba é preparar tanto ao alumnado que queira continuar os seus estudos como ao que desexe abandonar o sistema educativo e incorporarse antes ao mundo laboral, e proporcionar a todos e todas unha educación adecuada e equilibrada. 

En canto ao cuarto curso, coñecido como "ano de transición" e ofertado no 75% das escolas do país, ten a función principal de actuar como unión entre o Junior Certificate e o Leaving Certificate, as dúas probas oficiais desta etapa educativa. A través deste curso as institucións educativas pretenden ofrecer ao alumnado a posibilidade de prepararse para os diferentes niveis superiores e promover a súa autonomía e capacidade emprendedora, sen ter a presión dunha avaliación oficial ao final do ano. Respecto ao programa, cada escola deseña o seu curso, baseado nunhas pautas específicas e tendo en conta os intereses do alumnado e da comunidade. As materias están divididas en tres grupos: básico (materias que cursan durante o ano, como Inglés e Irlandés), de proba (materias que poden probar de cara a súa escolla para os próximos dous cursos, como Historia e Español), e específico (materias puntuais, como Fotografía e Psicoloxía). Ademais, durante este curso tamén se promoven outras actividades, como a experiencia laboral, a produción dun musical, traballo social/comunitario, etc. En relación co tema da avaliación, tamén é a escola a encargada de decidir que sistema seguir, e a maioría opta por portfolios, ou probas escritas e orais. 

Antes de rematar a miña entrada quería comentar brevemente un punto importante sobre o estudo das linguas estranxeiras na secundaria. No currículo do primeiro ciclo as linguas ofertadas son  francés, alemán, español, e italiano. No segundo ciclo, a estas linguas súmanse latín, grego antigo, árabe, xaponés e ruso. Pois ademais destas linguas, o alumnado pode examinarse no Leaving Certificate dunha lingua non ofertada se pertence a un país membro da UE e o/a alumno/a fala a lingua como se fose a materna. Por exemplo, unha alumna que fale portugués como lingua materna pode examinarse desta lingua aínda que non apareza no currículo.

En conclusión, o Junior Certificate e o cuarto curso optativo son as maiores diferenzas que presenta o currículo da secundaria en Irlanda respecto ao sistema español.  O punto a favor deste ano optativo é que serve para ampliar a experiencia do alumnado máis alá do sistema educativo, aspecto importante que tende a esquecerse, xa que nos centramos en cursar materias e aprobalas sen saber realmente o que nos espera fora e como desenvolvernos en novos contornos. Non obstante, isto tamén pode ter a desvantaxe de facer que o alumnado perda o interese en seguir estudando e prefira incorporarse antes ao mundo laboral. Respecto ao Junior Certificate, a vantaxe que pode presentar é que serve para preparar ao alumnado de cara ao Leaving Certificate, xa que saberán como funcionan os diferentes exames das materias e como preparalos. Por último, dende o meu punto de vista, o sistema educativo irlandés ten unha maior variedade na súa oferta, de materias e de posibilidades para cursar as avaliacións oficiais, polo que é tamén máis aberto e flexible. 

Espero que este tema vos parecese interesante e vos gustase, e se tedes algunha cuestión, non dubidedes en preguntar nos comentarios!  

Iria. 

Diario: Tema 7 - Seccións bilingües e plurilingües. Metodoloxía CLIL/AICLE

Benvidas e benvidos unha vez máis ao meu blogue!

A entrada de hoxe vai dedicada á metodoloxía AICLE, ou CLIL en inglés, un tipo de metodoloxía que enfoca a aprendizaxe das linguas estranxeiras de forma máis integrada na educación, e non unicamente como materia illada. As siglas proveñen de "Aprendizaxe Integrado de Contidos e Linguas Estranxeiras", ou de "Content and Language Integrated Learning" no caso do inglés, un termo creado por David Marsh no ano 1994 para destacar aquelas prácticas nas que se usaban metodoloxías que integraban as linguas estranxeiras noutras materias e presentaban resultados positivos. Noutras palabras, un exemplo sería cursar unha materia como a de Tecnoloxía na lingua estranxeira. En suma, o que se pretende a través desta metodoloxía é que a lingua estranxeira se utilice como medio de comunicación co fin de proporcionar unha aprendizaxe da lingua máis característica, e tamén beneficiosa para a aprendizaxe da materia impartida en dita lingua. 

A estratexia AICLE está baseada nunha serie de principios metodolóxicos, que son os seguintes. O primeiro fai referencia a que a lingua estranxeira ten un uso significativo, porque ademais de aprender a comunicarnos a través dela e comprendela, tamén se utiliza para aprender o contido da materia particular a traballar mediante esta. O segundo principio é que a materia que se estuda determina o tipo de lingua que se vai a aprender, é dicir, nas áreas de ciencias o alumnado aprenderá vocabulario relacionado con este ámbito específico. Finalmente, o terceiro principio resalta a importancia que ten a fluidez ante os aspectos lingüísticos máis xerais, aínda que estes tampouco se poden esquecer xa que é importante prestar atención aos erros que poidan presentar para traballalos antes de que afecten á comprensión e produción dos contidos da materia. A maiores destes principios, David Marsh tamén presenta cinco dimensións significativas que ilustran esta metodoloxía. A dimensión da cultura é a que se preocupa dos aspectos interculturais da aprendizaxe dunha nova lingua. A dimensión do contorno refírese á parte da internacionalización da educación, por exemplo a través de certificados e de melloras nos centros educativos en relación ao estudo das linguas estranxeiras. A dimensión da lingua encárgase do ámbito plurilingüe, é dicir, de mellorar a competencia na nova lingua e promover o interese nesta á vez que se relaciona coa lingua materna. A dimensión do contido é a responsable de proporcionar a terminoloxía dunha materia na lingua estranxeira e así fomentar o estudo desta materia a través dunha perspectiva distinta. Por último, a dimensión da aprendizaxe é a que se ocupa de completar as estratexias de aprendizaxe individuais e dos métodos de práctica na aula, co fin de motivar ao alumnado para aprender.

O método AICLE presenta determinadas características que o diferencian dalgunhas metodoloxías de ensino máis tradicionais. A ensinanza ten unha perspectiva centrada no alumnado, polo que as tarefas son negociadas cos/as estudantes co fin de que se traballen aspectos que lles interesen máis e isto fomente a súa motivación para aprender. Así mesmo, a prioridade que ten este método é facilitar a comprensión do contido e do contexto, o que se procura facer a través do emprego de estratexias lingüísticas e paralingüísticas, e de adaptacións aos diferentes estilos de aprendizaxe que amosa o alumnado. A técnica de aprendizaxe utilizada é a "aprendizaxe por proxectos", para fomentar a autonomía e interacción do alumnado mediante actividades que promoven a comunicación e o traballo por descubrimento e investigación. Un punto fundamental na metodoloxía AICLE é a andamiaxe (scaffolding), técnica a través da cal o/a profesor/a actúa como soporte en caso de necesidade mentres o alumnado constrúe o seu propio coñecemento. A andamiaxe pode ser de recepción, de transformación ou de produción, dependendo da forma en que o alumnado asimile a nova información e de como o/a profesor/a poida apoialo nesta aprendizaxe.

Para finalizar, a metodoloxía AICLE presenta unha numerosa variedade de vantaxes que poden ser moi valiosas na aprendizaxe das linguas estranxeiras. Por exemplo, existe unha maior exposición á lingua e esta é empregada cun propósito específico, o que axuda a que o alumnado amose máis interese e motivación e, polo tanto, a aprendizaxe sexa máis eficaz. Así mesmo, tamén permite un maior contacto con outras culturas e contornos, promovendo deste xeito o respecto e tolerancia pola pluralidade. Alén diso, este método tamén presenta un enfoque máis integrador caracterizado pola súa diversidade de perspectivas e maior atención que se lle da ao papel da lingua durante o proceso de ensinanza-aprendizaxe. Dende o meu punto de vista, é unha metodoloxía que pode ser moi beneficiosa para o alumnado, mais penso que para que realmente funcione o ideal sería poñela en marcha en grupos de idade máis pronta que a actual. Ademais disto, tamén creo que debemos asumir que é un proceso que leva o seu tempo, e que non podemos esperar resultados inmediatos, senón que se trata dun transcurso que deixa ver os seus froitos co longo do tempo.

Espero que esta entrada fose interesante e vos gustase!

Iria.

Dosier: Tema 6 - As programacións didácticas vixentes

Boas de novo!

Nesta nova entrada quero comentarvos as actividades que realizamos na aula para tratar o tema sobre as programacións didácticas vixentes. Se queredes saber máis sobre as programacións, como están constituídas, que contidos abarcan, ou outros aspectos, podedes botarlle un ollo ao diario que acompaña a este dosier, no cal falo con máis profundidade sobre a parte teórica do tema. Máis agora, imos centrarnos na parte práctica! A primeira actividade que realizamos consistiu nun debate piramidal sobre as partes da programación e a súa importancia; para a segunda, tivemos que observar unha programación dunha materia dun instituto real, prestando atención as súas características; e na última tivemos que elaborar unha breve unidade temática para un nivel da EOI. 

Como acabo de mencionar, a primeira actividade consistiu en facer un debate piramidal sobre a estrutura das programacións didácticas. As programacións didácticas teñen que incluír, cando mínimo, quince elementos, entre os que se atopan a introdución e contextualización da programación, as concrecións metodolóxicas que requira a materia, e as medidas de atención á diversidade. A nosa labor consistía en escoller, de entre os elementos dispoñibles, cales criamos que eran os máis relevantes. Como era un debate piramidal, primeiro comentamos o tema en pequenos grupos de tres persoas, e tiñamos que elixir tres elementos. A continuación, xuntándonos entre varios grupos pequenos tiñamos que chegar a un acordo entre todas as persoas para escoller, esta vez, seis elementos. Por último, conformando dous grandes grupos, a finalización do debate consistía en poñernos todos e todas de acordo para seleccionar os seis elementos da programación máis importantes. Esta actividade gustoume porque é interesante observar como o debate evoluciona dende unha escala máis pequena a unha máis grande, e ademais permite a interacción do alumnado, sen reducilo unicamente aos pequenos grupos de amigos que tenden a formarse. 

A segunda actividade xa tivo un pouco máis de dificultade. Esta consistía en observar unha programación didáctica, en particular os seus apartados principais, se as fontes de información estaban citadas, os contidos que trataba, e se presentaba algunha característica particular que chamase a atención. No meu grupo escollemos unha programación didáctica de Inglés, centrándonos no curso de 2º da ESO, dun instituto urbano. Esta programación cubría a maioría dos elementos mínimos requiridos, sendo o único que faltaba a concreción da temporalización de cada estándar, xa que non mencionaba como se ían distribuír, en canto ao tempo, os diferentes contidos a tratar. En canto ás fontes do currículo, estas estaban presentes na programación a través de diferentes apartados, como no de atención á diversidade (psicolóxica) e na contextualización (sociolóxica). O único que non atopamos foi mención a algún documento específico do centro, como PEC ou RRI. En xeral, pensamos que era unha programación bastante completa, xa que trataba a maioría dos elementos necesarios, e ademais, estaba moi ben redactada e presentaba a información de forma clara e precisa. Tras observar a programación, tivemos que crear un Powtoon sintetizando a información mencionada previamente, para compartilo en YouTube e avaliar as nosas creacións entre os diferentes compañeiros e compañeiras. Aínda que son moi partidaria de utilizar estas ferramentas para dinamizar as aulas, non quedei moi contenta co uso do Powtoon. Dende o meu punto de vista, é bastante complicado, xa que dependendo da plantilla que escollas só podes facer certas modificacións, e é máis difícil que se adapte ao tipo de presentación que queres realizar. No seu lugar, eu recomendaría utilizar Animoto, por exemplo, pero sempre estou aberta a novas suxestións de ferramentas online!

Por último, a terceira actividade consistiu en elaborar unha unidade temática para un nivel da Escola Oficial de Idiomas. Para realizar isto, tivemos que fixar un obxectivo e especificar que contidos e actividades se traballarían para alcanzalo, e tamén os criterios e instrumentos de avaliación, o mínimo esixible, e os recursos necesarios. A maiores, toda esta información compilouse nunha presentación a través da web genial.ly, unha páxina que ofrece a posibilidade de crear diferentes contidos visuais online, e que eu recomendo usar para fomentar a creatividade nas aulas. 

Para terminar a miña entrada, só quero comentar que este tema é importante na formación de futuros docentes. Se queremos realizar un bo traballo, é necesario, previamente, saber como facer unha boa programación para estruturar as nosas metas e como as levaremos a cabo. Ademais, tamén é importante saber como mellorar a nosa programación en caso de que atopemos que esta non está axudando a alcanzar os obxectivos planificados. Por isto, as actividades realizadas para coñecer mellor o funcionamento das programacións parecéronme unha boa técnica para traballar e poder comprender mellor estes contidos. 

Ata a próxima entrada! 

Iria.  

Diario: Tema 6 - As programacións didácticas vixentes

Benvidas e benvidos a unha nova entrada!

O tema que vou tratar hoxe vai sobre as programacións didácticas vixentes. Respecto á formación docente, é primordial que os futuros profesores e profesoras coñezan as diferentes partes que constitúen unha programación e as súas características, xa que para levar a cabo unha boa labor docente é necesario saber como planificar o traballo que se vai realizar, como por exemplo os obxectivos a alcanzar, e como facelo. Ademais, tamén é importante planear con antelación unha serie de medidas que poden ser necesarias nalgún momento ou para mellorar a aprendizaxe de certos alumnos e alumnas, como por exemplo os criterios de recuperación de materias pendentes, ou as medidas de atención á diversidade. En poucas palabras, unha programación didáctica é elaborada co obxectivo de planificar, segundo o currículo e de forma específica, o proceso de ensino e aprendizaxe do alumnado. A continuación, imos comentar algúns aspectos xerais necesarios para crear unha programación, e algunhas das diferentes programacións existentes de acordo ao noso sistema educativo.

Á hora de crear unha programación, é necesario ter en conta dúas perspectivas: a didáctica, e a programación de aula. Por un lado, a programación didáctica contempla aspectos como as ensinanzas de cada materia nos diferentes cursos ou etapas e é elaborada polo departamento previo ao inicio do curso, quen concreta aspectos referentes á metodoloxía e á avaliación, entre outros. Por outro lado, a programación da aula, que está baseada na programación didáctica, é elaborada por cada profesor/a responsable dos seus respectivos grupos e está centrada en aspectos máis específicos, como as unidades didácticas que traballará cada grupo ou as adecuacións necesarias que pode requirir o alumnado de cada un destes. Outro aspecto que hai que considerar cando se está a elaborar unha programación son as fontes de información: didáctica, epistemolóxica, sociolóxica e psicolóxica. A fonte didáctica refírese ao uso de documentos oficiais realizados polo centro, como o PEC, e ás diferentes leis, decretos ou ordes que se teñen en conta para elaborar unha programación. A fonte epistemolóxica implica coñecer os contidos específicos da materia a traballar, para así poder facelo seguindo unha metodoloxía axeitada. A fonte sociolóxica comenta as características do centro e do alumnado para identificar a mellor maneira de desenvolver o ensino-aprendizaxe nese contorno. Por último, a fonte psicolóxica vese reflectida normalmente no apartado de "atención á diversidade", xa que implica coñecer as características psicoevolutivas do alumnado para poder adaptar a programación nos casos que sexa preciso. É moi importante que se teñan en conta estas fontes para poder elaborar unha programación adecuada e eficaz. Finalmente, non existe un esquema específico á hora de redactar unha programación, polo que o formato pode variar segundo o centro. O importante é que cubra todas as partes necesarias, segundo a materia e a etapa a traballar, e que amose unha presentación coidada e apropiada. 

En referencia ás diferentes programacións do sistema educativo, vou comentar brevemente tres: a da ESO e Bacharelato, a da Formación Profesional, e a da Escola Oficial de Idiomas. Como é lóxico, non todas estas programacións poden presentar os mesmos elementos porque os sistemas e currículos son distintos. Por exemplo, as EOI teñen que contemplar actividades culturais que fomenten a aprendizaxe dunha lingua, mentres que na programación da secundaria é máis importante que se indique a contribución ao desenvolvemento das competencias clave. Do mesmo xeito, ditas programacións son elaboradas de formas diferente: as programacións da ESO e Bacharelato están feitas por cada departamento didáctico do centro en base ao currículo establecido; no caso da FP é o centro educativo o encargado de redactar, tamén segundo o seu currículo, as programacións de cada módulo profesional, e en canto ás EOI, esta tarefa recae no departamento de cada idiomas, seguindo as pautas da comisión e coordinación pedagóxica que se atopan no proxecto educativo. Non obstante, tamén teñen características en común. Os tres sistemas deben presentar na súa programación os contidos, obxectivos e criterios de avaliación que vai traballar cada materia, e tamén  é primordial que se presenten as medidas necesarias que se proporcionarán en canto á atención á diversidade. Unha vez sabemos isto, é importante considerar que, para elaborar unha programación axeitada, débese dar unha resposta aos elementos mínimos que require cada unha.

Pois xa coñecemos as claves para elaborar unha programación! Recordade que hai que ter en conta os diferentes elementos que as conforman e as fontes de información que deben presentar. Como xa mencionei previamente, aínda que non é un tema doado, é moi necesario coñecer esta información para poder levar a cabo unha boa labor docente. Preparar unha programación será de gran utilidade á hora de desenvolver o noso traballo na aula, e poder xestionalo mellor. Non obstante, non debemos esquecer que unha programación ten que presentar características que podan levarse a cabo realmente, tendo en conta o tipo de alumnado e de centro. Por esta razón, tamén é primordial que se teña en conta a posibilidade de realizar certos cambios na programación, co fin de mellorala e que aporte beneficios tanto para o profesorado como para o alumnado. 

Espero que esta entrada fose do voso interese! 

Iria. 

Diario: Tema 5 - O deseño curricular

Benvidos un día máis ao meu blogue!

Hoxe vou falar do deseño curricular, en concreto dos papeis que desenvolven as diferentes institucións, como son o Goberno do Estado, o Ministerio de Educación, o Goberno Autónomo, e os centros docentes. Aínda que non pareza un tema apaixonante, é importante coñecer os diferentes graos de concreción curricular, é dicir, saber quen ten responsabilidade sobre que aspecto en relación ao sistema educativo. Ademais, tamén explicarei un pouco como é a situación da ensinanza das linguas estranxeiras, centrándome na súa presenza no sistema educativo español.

O Goberno do Estado é o que se encarga de determinar os contidos comúns, os estándares de aprendizaxe avaliables e os criterios de avaliación do logro dos obxectivos e do grao de adquisición das correspondentes competencias. Ademais, tamén ten a labor de determinar o horario lectivo mínimo dos bloques de disciplinas troncais e específicas. En canto ao Ministerio de Educación  este determina os criterios de avaliación final do logro dos obxectivos e do grao de adquisición das correspondentes competencias (non é o mesmo que o que fai o Goberno do Estado, aquí refírese a avaliación final; é importante denotar estas diferenzas). Así mesmo, tamén deseña e determina as características das probas de avaliación final de secundaria e bacharelato. O Goberno Autónomo é o que, desde o meu punto de vista, ten un papel máis amplo, debido a que cada comunidade conta coas súas características individuais (sumadas ás xerais do país). Este é o encargado de complementar os contidos do bloque das disciplinas troncais, e os criterios de avaliación relativos a este bloque e ao das disciplinas específicas. Ademais, ten que establecer os contidos dos bloques de disciplinas específicas e de libre configuración autonómica, os criterios de avaliación destas últimas e os estándares de aprendizaxe avaliables relativos aos seus contidos. Por último, tamén fixa o horario lectivo máximo das disciplinas troncais (lembrade que é o Goberno do Estado quen determina o mínimo) e o horario correspondente das disciplinas específicas e de libre configuración. Finalmente, os centros docentes, como é lóxico, tamén teñen un papel que desenvolver respecto ao currículo. Estes son os responsables de complementar os contidos dos diferentes bloques de disciplinas e configurar a súa oferta educativa, de deseñar e implantar métodos pedagóxicos propios, e de determinar a carga horaria das diferentes disciplinas. 

Agora que xa coñecemos os diferentes niveis nos que se concreta o currículo, é hora de falar sobre a presenza das linguas estranxeiras no sistema educativo! Ben, xa mencionamos un par de veces ao "bloque de disciplinas troncais" e ao "bloque de disciplinas específicas". E por que o volvo repetir agora? Porque resulta que non todas as linguas estranxeiras pertencen ao mesmo bloque! A primeira lingua estranxeira constitúe unha materia troncal, e a segunda unha específica. Por isto, tendo en conta o que acabamos de aprender sobre a concreción curricular, sabemos que vai haber certas diferenzas respecto a ambas materias. Na ESO, durante o primeiro e segundo ciclo, a primeira lingua estranxeira é impartida de forma obrigatoria durante 3 horas por semana, mentres que a segunda lingua estranxeira só é obrigatoria durante 2 horas no 1º e 2º curso, xa que no 3º pasa a ser optativa e o mesmo sucede no 4º, aínda que aquí serían xa 3 horas. No Bacharelato, a primeira lingua estranxeira segue sendo obrigatoria durante 3 horas por semana, e a segunda é optativa en ambos cursos, sendo a única diferenza o feito de que no 1º curso só se imparten 2 horas e no 2º unha hora máis. En canto á Formación Profesional, na FP Básica, a lingua estranxeira (non se indica presenza de máis de unha) é impartida en dous cursos a través do módulo de Comunicación e Sociedade, contando no primeiro curso con 59 horas totais e no segundo únicamente con 34. Sen embargo, segundo é indicado, a materia ten como referente o currículo da ESO, aspecto que chama a atención considerando a redución de horas que se amosa na FP Básica. Deste aspecto falo máis detalladamente no dosier relativo a este diario, por se vos interesa coñecer mellor o tema. En canto aos ciclos de Grao Medio e Superior, a lingua estranxeira só é impartida naqueles ciclos nos que, de acordo co seu perfil, sexa relevante a súa ensinanza. Por último, quero facer unha mención especial ás Escolas Oficiais de Idiomas, que constitúen unha ensinanza de réxime especial centrada nas linguas. Segundo a organización da LOMCE, o ensino dos idiomas nesta institución divídese en tres niveis: básico (A1 e A2), intermedio (B1 e B2), e avanzado (C1 e C2). Estas escolas ofertan unha gran variedade de linguas, dándolle principal importancia ás dos Estados membros da UE, ás linguas cooficiais, ao español como lingua estranxeira, e a aquelas que poidan ser de interese por razóns sociais, económicas ou culturais. 

E hasta aquí a miña entrada de hoxe! Para concluír, unicamente dicir que é importante coñecer os diferentes niveis de concreción curricular, xa que é o noso deber como cidadáns e estudantes estar informados sobre os aspectos legais que afectan a unha cousa tan importante como a nosa educación. E, respecto ao punto da presenza das linguas estranxeiras, só podo destacar o limitado papel que estas teñen na Formación Profesional, e que se a proposta é seguir o establecido no currículo da ESO, deberían manterse as horas que este establece e non intentar dar os mesmos contidos nun tempo máis reducido. 

Espero que esta información fose do voso interese e sexa de utilidade de cara ao futuro! 

Iria. 

Dosier: Tema 5 - O deseño curricular

Ola amigos e amigas!

Hoxe veño a falar dunha serie de actividades que realizamos durante a aula sobre o deseño curricular, o que axudou a facer o tema máis dinámico. Por un lado, fixemos un par de actividades a través da web Kahoot sobre cuestións relativas ao currículo do sistema educativo e das EOI. Por outro lado, realizamos unha actividade na que tivemos que dividirnos en grupos para investigar a presenza que teñen as linguas estranxeiras nas diferentes etapas educativas como son a Educación Secundaria Obrigatoria, o Bacharelato, e a Formación Profesional, de acordo coa LOMCE. 

Respecto ao Kahoot, é de dicir que nunca o utilizara antes, e a verdade pareceume unha forma de aprender moi dinámica e divertida. Nestes Kahoots en particular traballamos diferentes aspectos relacionados co curriculum e sobre as institucións encargadas de determinar os distintos aspectos do sistema educativo e das Escolas Oficiais de Idiomas. Considerando que non é un tema precisamente doado, o método de traballalo a través dun test online pareceume interesante. Desde o meu punto de vista, o aspecto positivo que teñen os tests como técnica de estudo é que, cando un se equivoca nunha pregunta, tende a recordar despois ese erro, o que axuda a asimilar a información. Ademais, é unha actividade que se pode realizar por equipos (un dispostivo conectado por grupo) ou de forma individual (cada persoa precisa un dispositivo). En xeral, esta forma de levar a cabo o exercicio pareceume útil e interesante, máis destacaría un punto negativo: o feito de que sexa realizado a través dun equipo tecnolóxico pode ter certos inconvenientes, como por exemplo, que non todos funcionan á mesma velocidade, polo que non todas as persoas están xogando exactamente "ao mesmo tempo", e tamén hai algúns aspectos que non se poden controlar, como por exemplo que falle a conexión a internet ou mesmo o dispositivo que se está a usar. 

En canto á outra actividade, esta foi bastante diferente á primeira. Para realizala, dividímonos en pequenos grupos e a cada un tocounos procurar información sobre o papel das linguas estranxeiras no instituto e nos ciclos de Formación Profesional. Ao meu grupo tocounos a Formación Profesional Básica. Aínda que non é doado procurar información sobre as distintas materias da FP Básica e o seu peso no currículo, atopamos que a materia da lingua estranxeira pertence ao módulo de Comunicación e Sociedade, xunto coas materias de Lingua Castelá, Ciencias Sociais e Lingua Cooficial cando proceda (aquí, esta sería a Lingua Galega). En teoría, este módulo ten unha duración de 120 horas por curso, e destas horas, no primeiro ano dedícanselle 59 horas ao Inglés, mentres que no segundo unicamente 34 horas. O que chama a atención é que este módulo ten como referencia o currículo das materias da ESO, pero dedícanselle menos horas, así que como é posible concentrar toda a materia feita para determinado número de horas en moitas menos? Despois de que cada grupo traballara individualmente sobre o seu respectivo punto, puxéronse todos en común, ademais de que toda a información xuntouse nun documento de Drive compartido de toda a aula. Esta ferramenta paréceme moi útil á hora de traballar en conxunto con outras persoas, eu utilízoa constantemente para realizar algunhas tarefas cos meus compañeiros e compañeiras, e tamén a recomendaría para traballar na aula cos alumnos. 

Para concluír esta entrada, gustaríame destacar o que para min foi o novo descubrimento do Kahoot. Penso que esta ferramenta online non é unicamente útil para estes contidos que poden ser máis teóricos, senón que pode usarse en diferentes ámbitos e para traballar tipos de contidos diferentes. Por exemplo, en canto a miña área de especialidade, a lingua inglesa, penso que pode ser unha gran alternativa ás actividades máis tradicionais para traballar tanto aspectos de gramática como de vocabulario, ou outros. Paréceme que esta web, e outras similares como é por exemplo Educaplay, poden axudar a dinamizar a aprendizaxe e facela máis atractiva para o alumnado. Respecto ao que aprendín na outra actividade, quero destacar a dificultade persoal que percibín á hora de procurar información en relación coas materias de Formación Profesional Básica, xa que debido a que esta información non era moi exacta, xurdíronme diferente dúbidas. Por exemplo, no caso de existir unha lingua cooficial, reduciríanse as horas de inglés ou das demais materias do módulo, ou ampliaríanse o número de horas deste? Isto, ademais, tamén indica que o título a estudar pode presentar diferenzas de estudarse nunha comunidade ou noutra. Finalmente, quería destacar o feito de que se reduza tanto o número de horas da lingua estranxeira á vez que se pretende seguir o currículo correspondente da ESO, porque penso que isto é demasiado difícil. Non se pode pretender dar a mesma cantidade de materia que está programada para un certo número de horas nun número moito máis reducido, debido a que isto pode ter un efecto negativo para a educación do alumnado se o profesorado se centra en dar toda a materia posible sen asegurarse de que se van adquirindo os coñecementos. 

E ata aquí por hoxe! Espero que vos gustase a entrada e vos desde algunha idea sobre actividades para realizar nas aulas. 

Iria.