Diario + Dosier: Tema 3 - A ensinanza-aprendizaxe e certificación das linguas estranxeiras polas institucións internacionais

Boas tardes lectoras e lectores!

Benvidas e benvidos a miña última entrada para a materia de As Linguas Estranxeiras no Contexto Nacional e Internacional! Hoxe quero falarvos sobre o último tema que tratamos na aula coa profesora Carla Bouzada: a ensinanza-aprendizaxe e certificación das linguas estranxeiras polas institucións internacionais. Este abarca diferentes aspectos: as persoas involucradas no proceso de ensinanza-aprendizaxe (das linguas estranxeiras), os métodos para a aprendizaxe destas, os tipos de actividades, o papel do erro e a interlingua, a avaliación, e as institucións involucradas na certificación. A continuación, comentarei brevemente algúns destes puntos e tamén a actividade que realizamos para traballar o tema. 

Os usuarios que están involucrados no proceso da ensinanza-aprendizaxe son os seguintes: as autoridades educativas, os/as autores/as de manuais e responsables de deseño de cursos, as persoas relacionadas cos exames e cualificacións, o profesorado e o alumnado. Cada un destes usuarios ten unha función distinta, e é o conxunto de todas que fai posible a ensinanza e aprendizaxe dunha lingua. Por exemplo, o papel das autoridades educativas consiste en especificar os obxectivos da aprendizaxe, mentres que o alumnado ten a responsabilidade de amosar iniciativa para facilitar a autoaprendizaxe, xa que unha vez rematada a etapa educativa formal, a aprendizaxe das linguas pasará a ser autónoma, o que fai que o desenvolvemento da capacidade de aprender sexa moi importante. 

En canto á metodoloxía, o MCER non pode dicirnos cal usar en concreto, senón que ten que estar aberto a todas. O que fai o Marco é ofrecer unha serie de aspectos a tratar que derivan de prácticas existentes, pero non desenvolve os métodos a través dos cales poden traballarse. Por exemplo, algunhas das opcións que presenta de cara a aprendizaxe dunha lingua son: a exposición directa a un uso auténtico da L2 (ex: cara a cara, escoitando gravacións, vendo programas da televisión, etc); a exposición directa a enunciados falados e textos escritos en L2; mediante a participación directa en situacións comunicativas auténticas en L2 (ex: a través dunha conversación cunha persoa nativa); mediante a participación directa en tarefas elaboradas en L2; mediante a combinación de exercicios de repetición e actividades de explotación a través da L1 como lingua de explicación; ou mediante a combinación dalgunhas das actividades mencionadas. Respecto ao profesorado, este ten un papel moi importante no proceso de ensinanza-aprendizaxe dunha lingua estranxeira, polo que as súas destrezas para ensinar e dirixir a aula, as súas capacidades, os seus coñecementos, xunto con outros aspectos, son factores primordiais a ter en conta. Do mesmo xeito, o alumnado tamén presenta unha posición importante dentro do proceso, sendo responsable de participar e colaborar co profesorado e compañeiras/os. 

En relación co apartado da metodoloxía, realizamos unha actividade por grupos que consistía en investigar brevemente sobre diferentes métodos. No caso do meu grupo encargámonos da metodoloxía de Resposta Física Total (ou TPR do inglés Total Physical Response). Mentres procurábamos información tivemos que preparar unha breve presentación, para o que usamos a ferramenta genial.ly. Desde o meu punto de vista, esta metodoloxía conta coa vantaxe de que é moi dinámica e activa, o que pode axudar a manter o interese do alumnado durante a clase e a facilitar a aprendizaxe, aínda que penso que é máis axeitada para os máis pequenos, e non tanto para adultos. Cada grupo expuxo a presentación sobre o seu método ante a clase, parte da actividade que me pareceu moi interesante porque así todas as persoas puidemos aprender un pouco sobre cada un. Nesta imaxe déixovos  un enlace para acceder á presentación do meu grupo. 

Outro aspecto que mencionamos sobre a aprendizaxe das linguas foron as diferentes destrezas que se traballan, divididas en receptivas (comprensión lectora e oral) e produtivas (expresión escrita e oral). A comprensión lectora refírese á capacidade para reaccionar ante un texto escrito, é dicir, como comprendemos un texto a nivel léxico, xeral, e en base ao noso coñecemento do mundo, xa que a maneira en que enfoquemos a nosa lectura pode variar segundo o que procuremos neste. A comprensión oral é a capacidade que temos para dar sentido a un discurso oral, e como acontecía ao ler un texto escrito, non escoitamos sempre do mesmo xeito, xa que depende dos aspectos aos que teñamos que prestar particular atención. A expresión escrita está relacionada coa produción de textos para comunicar algo a alguén. Neste caso, as pautas que utilicemos para escribir dependen do tipo de mensaxe que queiramos transmitir e da persoa a quen vai dirixido. Por último, a expresión oral fai alusión á capacidade para comunicarnos con outras persoas. Para isto, hai que ter en conta os diferentes factores que afectan as nosas interaccións, como o contacto visual, as expresións faciais, a fluidez e a precisión, entre outros. 

Para rematar, tamén comentamos o papel que ten "o erro" na ensinanza das linguas. Para comprender este punto é importante saber que o erro é un fallo cometido polo alumno/a porque intenta facer referencia a algo por encima do seu nivel lingüístico ou de procesamento, polo que non se pode autocorrixir. Ademais, tamén é necesario coñecer o que é a interlingua: sistema que o/a estudante constrúe a medida que vai aprendendo a L2, e que polo tanto está influído pola L1. Hai que ter en conta que está en continua evolución, xa que o alumnado procesa, analiza e reorganiza a interlingua. En suma, esta constitúe unha etapa necesaria no proceso de aprendizaxe porque axuda a identificar os erros e como mellorar para falar a L2 correctamente. 

E ata aquí a entrada de hoxe, a través da cal xa coñecemos os diferentes aspectos que forman parte da aprendizaxe das linguas estranxeiras! Espero que fose interesante, e graciñas por acompañarme nesta aventura de "bloguera"!

Iria.

Dosier: Tema 8 - Presentación sobre o Sistema Educativo Irlandés

Boas tardes a todas e todos!

Aquí vos deixo a miña presentación sobre o sistema educativo irlandés que fixen en relación co tema 8 "As linguas estranxeiras como fenómeno global. Experiencias educativas internacionais". O sistema educativo irlandés presenta dúas diferenzas clave respecto ao sistema español: a realización do Junior Certificate tras rematar o terceiro curso, e que cursar o cuarto ano sexa unha opción optativa. Para poder comprender mellor isto, falarei brevemente sobre o primeiro ciclo da educación secundaria irlandesa, e sobre o cuarto ano e as súas particulares características que o diferenzan do resto. A maiores, farei unha breve anotación sobre o estudo das linguas estranxeiras que considero relevante. 

O primeiro ciclo, coñecido por Junior Cycle, vai dende o primeiro ata o terceiro curso. Normalmente comeza aos 12 anos, e tras a súa finalización, no 3º ano ten lugar unha avaliación oficial coñecida como Junior Certificate. O currículo desde ciclo está orientado á preparación de dita avaliación, e pretende ofertar un programa adaptado ás necesidades  do alumnado, que se atopa nunha etapa na que é máis fácil que contemple o abandono escolar. O obxectivo principal é axudar aos estudantes a desenvolver as súas capacidades, de forma que se fomente e motive o seu interese nos diferentes ámbitos educativos. Respecto das materias, o alumnado pode facer diferentes combinacións, cursando entre 8 e 10 materias combinadas con entre 1 e 4 "cursos breves". As materias poden cursarse en diferentes niveis, que son alto, estándar e baixo (este último unicamente para Matemáticas e Irlandés), e as materias obrigatorias son Inglés, Matemáticas e Irlandés. Alén disto, o currículo propón 18 materias optativas, mais a oferta depende de cada escola, os seus recursos e o tipo de alumnado. En relación cos "cursos breves" (short courses), estes teñen a función de incrementar a aprendizaxe do alumnado e complementar os seus coñecementos e intereses sobre ámbitos que non traballan as materias, e as escolas normalmente ofertan un máximo de catro. Finalmente, tras rematar estes tres anos, o alumnado ten que realizar o Junior Certificate, unha avaliación que acredita a finalización do primeiro ciclo da educación secundaria. A idea desta proba é preparar tanto ao alumnado que queira continuar os seus estudos como ao que desexe abandonar o sistema educativo e incorporarse antes ao mundo laboral, e proporcionar a todos e todas unha educación adecuada e equilibrada. 

En canto ao cuarto curso, coñecido como "ano de transición" e ofertado no 75% das escolas do país, ten a función principal de actuar como unión entre o Junior Certificate e o Leaving Certificate, as dúas probas oficiais desta etapa educativa. A través deste curso as institucións educativas pretenden ofrecer ao alumnado a posibilidade de prepararse para os diferentes niveis superiores e promover a súa autonomía e capacidade emprendedora, sen ter a presión dunha avaliación oficial ao final do ano. Respecto ao programa, cada escola deseña o seu curso, baseado nunhas pautas específicas e tendo en conta os intereses do alumnado e da comunidade. As materias están divididas en tres grupos: básico (materias que cursan durante o ano, como Inglés e Irlandés), de proba (materias que poden probar de cara a súa escolla para os próximos dous cursos, como Historia e Español), e específico (materias puntuais, como Fotografía e Psicoloxía). Ademais, durante este curso tamén se promoven outras actividades, como a experiencia laboral, a produción dun musical, traballo social/comunitario, etc. En relación co tema da avaliación, tamén é a escola a encargada de decidir que sistema seguir, e a maioría opta por portfolios, ou probas escritas e orais. 

Antes de rematar a miña entrada quería comentar brevemente un punto importante sobre o estudo das linguas estranxeiras na secundaria. No currículo do primeiro ciclo as linguas ofertadas son  francés, alemán, español, e italiano. No segundo ciclo, a estas linguas súmanse latín, grego antigo, árabe, xaponés e ruso. Pois ademais destas linguas, o alumnado pode examinarse no Leaving Certificate dunha lingua non ofertada se pertence a un país membro da UE e o/a alumno/a fala a lingua como se fose a materna. Por exemplo, unha alumna que fale portugués como lingua materna pode examinarse desta lingua aínda que non apareza no currículo.

En conclusión, o Junior Certificate e o cuarto curso optativo son as maiores diferenzas que presenta o currículo da secundaria en Irlanda respecto ao sistema español.  O punto a favor deste ano optativo é que serve para ampliar a experiencia do alumnado máis alá do sistema educativo, aspecto importante que tende a esquecerse, xa que nos centramos en cursar materias e aprobalas sen saber realmente o que nos espera fora e como desenvolvernos en novos contornos. Non obstante, isto tamén pode ter a desvantaxe de facer que o alumnado perda o interese en seguir estudando e prefira incorporarse antes ao mundo laboral. Respecto ao Junior Certificate, a vantaxe que pode presentar é que serve para preparar ao alumnado de cara ao Leaving Certificate, xa que saberán como funcionan os diferentes exames das materias e como preparalos. Por último, dende o meu punto de vista, o sistema educativo irlandés ten unha maior variedade na súa oferta, de materias e de posibilidades para cursar as avaliacións oficiais, polo que é tamén máis aberto e flexible. 

Espero que este tema vos parecese interesante e vos gustase, e se tedes algunha cuestión, non dubidedes en preguntar nos comentarios!  

Iria. 

Diario + Dosier: Tema 4 - Os niveis de referencia da aprendizaxe das linguas e o desenvolvemento de competencias

Ola de novo!

Como tema para a entrada de hoxe temos os niveis de referencia da aprendizaxe das linguas e o desenvolvemento de competencias. Imos comentar as competencias do MCER, tanto xerais como da comunicación lingüística en particular, xa que nesta materia temos maior interese na aprendizaxe das linguas estranxeiras. Primeiro describirei as competencias do MCER brevemente, centrándome en como están divididas e que aspectos traballan, e despois comentarei algunhas actividades que realizamos na aula en relación a este tema. 

O MCER fai distinción entre dous tipos de competencias: as xerais, que non están conectadas de forma directa coa lingua pero podemos recorrer a elas para levar a cabo diferentes accións; e as comunicativas, que permiten a unha persoa intervir a través de medios lingüísticos concretamente. As competencias xerais divídense en catro grupos: o saber, o saber facer, o saber ser, e o saber aprender. O saber, ou coñecemento declarativo, abarca os coñecementos sobre o mundo, socioculturais e interculturais. O saber facer refírese á capacidade dunha persoa para desenvolver destrezas e habilidades prácticas e interculturais. O saber ser, ou competencia existencial, está centrado nas actitudes e motivacións das persoas fronte a novas experiencias, xunto a outras características como os valores, as crenzas e diferentes factores da personalidade, aspectos moi importantes que poden afectar á capacidade de aprendizaxe do alumnado. Por último, o saber aprender reflicte a capacidade do alumnado para observar e participar en novas experiencias e incorporar estes novos coñecementos aos seus previos, capacidade que se desenvolve a medida que avanza a aprendizaxe da lingua. 

As competencias comunicativas están relacionadas coa lingua, e divídense nas seguintes categorías: lingüística, que abrangue as competencias léxica, gramatical, fonolóxica, e ortográfica, entre outras; sociolingüística, que inclúe os marcadores lingüísticos de relacións sociais, as normas de cortesía, e o dialecto e acento; e pragmática, que se divide en discursiva e funcional. As competencias lingüísticas miden diferentes aspectos das linguas, como a riqueza e dominio do vocabulario, a corrección gramatical, a competencia fonolóxica (pronunciación), e as competencias ortográfica e ortoépica. Cabe destacar que a complexidade dos sistemas lingüísticos e a constante evolución pola que pasan as linguas fai que sexa complicado elaborar unha descrición completa destas. A competencia sociolingüística traballa a dimensión social da lingua, o que inclúe marcadores sociais, como os saúdos e as formas de tratamento; normas de cortesía, as cales varían segundo a cultura e poden dar lugar a malentendidos se non se teñen os coñecementos básicos; expresións de sabedoría popular, como refráns; diferenzas de rexistro, que indican o nivel de formalidade das expresións lingüísticas que varían segundo o contexto; e dialecto e acento, xa que se recomenda que o alumnado estea informado sobre a variedade e connotacións sociais que estes factores presentan. Para rematar, a competencia pragmática divídese na competencia discursiva, capacidade que amosa o alumnado para ordenar oracións en secuencias coherentes na lingua a aprender, e na competencia funcional, capacidade que amosa o alumnado para utilizar o discurso falado e os textos escritos para comunicarse en situacións concretas. 

Desde o meu punto de vista, o apartado sobre o coñecemento declarativo é o máis interesante, xa que sempre me gustou aprender sobre as diferentes culturas do mundo. Penso que a lingua e a cultura están conectadas en certos aspectos, polo que cando aprendemos unha lingua non está de mal aprender un pouco sobre a cultura do país, ou países, onde se fala, para así enriquecer máis os nosos coñecementos. Respecto a este tema, gustaríame destacar dúas actividades que realizamos na aula. A primeira consistiu en ver o vídeo "The danger of a single story", charla TED de Chimamanda Ngozi Adichie, escritora nixeriana. Eu xa tiña visto este vídeo, é paréceme que, ademais de ser moi interesante, a mensaxe que transmite é moi importante. Non podemos reducir ás persoas aos estereotipos que temos sobre a súa cultura ou país, especialmente porque os estereotipos tenden a estar fundamentados nunha perspectiva ignorante e en moitas ocasións despectiva. Nas palabras de Adichie: "unha única historia crea estereotipos. E o problema cos estereotipos non é que non sexan certos, senón que están incompletos. Fan que unha historia se converta na única historia." É importante que non rebaixemos os nosos coñecementos a estes estereotipos, e mostremos interese polas diferentes culturas e tradicións doutros lugares, e polas diferentes historias que poda aportar cada persoa. A segunda actividade estaba relacionada co vídeo, e consistía en comentar entre todos e todas experiencias propias relacionadas cos estereotipos sobre o noso país. Xa coñecemos os estereotipos sobre España, e aínda que moitos tenden a ser acertados, nunca se sabe con que che poden sorprender no estranxeiro! Gustoume moito compartir estas anécdotas porque foi divertido á vez que interesante e serviu para dinamizar a parte teórica do tema e crear un bo ambiente na aula. 

En conclusión, é importante coñecer as competencias que queremos traballar, para así poder enfocar a nosa aprendizaxe. Aínda que as competencias comunicativas son máis específicas á hora de aprender unha lingua estranxeira, tamén é importante ter en conta as competencias xerais, porque a mellor maneira de avanzar na nosa aprendizaxe vai ser traballando gradualmente todos estes aspectos que ambos tipos de competencias abarcan. Por último, quería recomendarvos que vexades o vídeo de Chimamanda N. Adichie, xa que é unha charla moi interesante da que podemos aprender moito. 

Espero que vos gustase a entrada! 

Iria. 

Dosier: Tema 6 - As programacións didácticas vixentes

Boas de novo!

Nesta nova entrada quero comentarvos as actividades que realizamos na aula para tratar o tema sobre as programacións didácticas vixentes. Se queredes saber máis sobre as programacións, como están constituídas, que contidos abarcan, ou outros aspectos, podedes botarlle un ollo ao diario que acompaña a este dosier, no cal falo con máis profundidade sobre a parte teórica do tema. Máis agora, imos centrarnos na parte práctica! A primeira actividade que realizamos consistiu nun debate piramidal sobre as partes da programación e a súa importancia; para a segunda, tivemos que observar unha programación dunha materia dun instituto real, prestando atención as súas características; e na última tivemos que elaborar unha breve unidade temática para un nivel da EOI. 

Como acabo de mencionar, a primeira actividade consistiu en facer un debate piramidal sobre a estrutura das programacións didácticas. As programacións didácticas teñen que incluír, cando mínimo, quince elementos, entre os que se atopan a introdución e contextualización da programación, as concrecións metodolóxicas que requira a materia, e as medidas de atención á diversidade. A nosa labor consistía en escoller, de entre os elementos dispoñibles, cales criamos que eran os máis relevantes. Como era un debate piramidal, primeiro comentamos o tema en pequenos grupos de tres persoas, e tiñamos que elixir tres elementos. A continuación, xuntándonos entre varios grupos pequenos tiñamos que chegar a un acordo entre todas as persoas para escoller, esta vez, seis elementos. Por último, conformando dous grandes grupos, a finalización do debate consistía en poñernos todos e todas de acordo para seleccionar os seis elementos da programación máis importantes. Esta actividade gustoume porque é interesante observar como o debate evoluciona dende unha escala máis pequena a unha máis grande, e ademais permite a interacción do alumnado, sen reducilo unicamente aos pequenos grupos de amigos que tenden a formarse. 

A segunda actividade xa tivo un pouco máis de dificultade. Esta consistía en observar unha programación didáctica, en particular os seus apartados principais, se as fontes de información estaban citadas, os contidos que trataba, e se presentaba algunha característica particular que chamase a atención. No meu grupo escollemos unha programación didáctica de Inglés, centrándonos no curso de 2º da ESO, dun instituto urbano. Esta programación cubría a maioría dos elementos mínimos requiridos, sendo o único que faltaba a concreción da temporalización de cada estándar, xa que non mencionaba como se ían distribuír, en canto ao tempo, os diferentes contidos a tratar. En canto ás fontes do currículo, estas estaban presentes na programación a través de diferentes apartados, como no de atención á diversidade (psicolóxica) e na contextualización (sociolóxica). O único que non atopamos foi mención a algún documento específico do centro, como PEC ou RRI. En xeral, pensamos que era unha programación bastante completa, xa que trataba a maioría dos elementos necesarios, e ademais, estaba moi ben redactada e presentaba a información de forma clara e precisa. Tras observar a programación, tivemos que crear un Powtoon sintetizando a información mencionada previamente, para compartilo en YouTube e avaliar as nosas creacións entre os diferentes compañeiros e compañeiras. Aínda que son moi partidaria de utilizar estas ferramentas para dinamizar as aulas, non quedei moi contenta co uso do Powtoon. Dende o meu punto de vista, é bastante complicado, xa que dependendo da plantilla que escollas só podes facer certas modificacións, e é máis difícil que se adapte ao tipo de presentación que queres realizar. No seu lugar, eu recomendaría utilizar Animoto, por exemplo, pero sempre estou aberta a novas suxestións de ferramentas online!

Por último, a terceira actividade consistiu en elaborar unha unidade temática para un nivel da Escola Oficial de Idiomas. Para realizar isto, tivemos que fixar un obxectivo e especificar que contidos e actividades se traballarían para alcanzalo, e tamén os criterios e instrumentos de avaliación, o mínimo esixible, e os recursos necesarios. A maiores, toda esta información compilouse nunha presentación a través da web genial.ly, unha páxina que ofrece a posibilidade de crear diferentes contidos visuais online, e que eu recomendo usar para fomentar a creatividade nas aulas. 

Para terminar a miña entrada, só quero comentar que este tema é importante na formación de futuros docentes. Se queremos realizar un bo traballo, é necesario, previamente, saber como facer unha boa programación para estruturar as nosas metas e como as levaremos a cabo. Ademais, tamén é importante saber como mellorar a nosa programación en caso de que atopemos que esta non está axudando a alcanzar os obxectivos planificados. Por isto, as actividades realizadas para coñecer mellor o funcionamento das programacións parecéronme unha boa técnica para traballar e poder comprender mellor estes contidos. 

Ata a próxima entrada! 

Iria.  

Diario + Dosier: Tema 2 - O Marco Común Europeo de Referencia para as Linguas: obxectivos, métodos e prioridades da política lingüística europea

Bos días queridas lectoras e lectores!

Hoxe traio unha nova entrada na que vos quero falar sobre o MCER. "E que é isto?" diredes. Pois MCER é a abreviatura de "Marco Común Europeo de Referencia (para as Linguas)" ou "Common European Framework of Reference (for Languages)". Como o seu nome indica, este estándar serve como base para determinar os currículos europeos da aprendizaxe das linguas, especificando os diferentes pasos a seguir para alcanzar os distintos niveis de competencia nunha lingua estranxeira. Este non só indica as pautas necesarias para que sexa posible comunicarse e comprender a lingua, senón que tamén comprende o contexto cultural desta. Ademais, a existencia deste marco facilita a colaboración entre as institucións educativas dos diferentes países de Europa e o recoñecemento dos certificados entre estes. En suma, o que o MCER pretende é facer da diversidade das linguas e culturas europeas unha fonte de enriquecemento, facilitando a comunicación e a interacción entre estas para así fomentar a mobilidade entre os distintos pobos europeos e o rexeitamento á discriminación que poida existir entre estes. 

Agora que xa coñecemos mellor que é o MCER, imos falar cun pouco máis de detalle sobre este. Para comezar, é importante destacar que o marco está fundamentado nunha serie de criterios, a través dos cales se pretende asegurar que os coñecementos e destrezas específicos sobre o uso da lingua sexan tan amplos como sexa posible, que existan puntos de referencia para medir o progreso e permitan unha avaliación continua, que a información que este proporciona sexa clara e coherente, que non sexa imposto un único sistema de ensinanza-aprendizaxe á vez que non estea suxeito a ningunha teoría/práctica lingüística e educativa, e que o marco poda ser aplicado aos diferentes fins que conforman a aprendizaxe das linguas. Outro aspecto significativo son os niveis comúns de referencia establecidos no MCER, os cales deben ser axeitados para os diferentes posibles contextos. Existen dúas dimensións diferentes á hora de medir o dominio dunha lingua, a vertical e a horizontal. A dimensión vertical, constituída polos niveis comúns de referencia, serve para describir o grao de dominio dunha lingua que posúe un usuario, mentres que a dimensión horizontal componse duns parámetros que describen o uso da lingua e a habilidade que amosa un usuario á hora de utilizala. Para finalizar, o MCER adopta un enfoque centrado na acción. Isto quere decir que a aprendizaxe da lingua está orientada a que as persoas desenvolvan as competencias necesarias, tanto xerais como lingüísticas. A meta é que a través destas competencias, as persoas poidan moverse en diferentes contextos e realizar actividades que promovan a apredizaxe da lingua, centrándose na produción e comprensión de mensaxes referentes a ámbitos específicos en dita lingua. 



Co fin de facer esta lección sobre o marco de referencia máis entretida, realizamos dúas actividades na aula. A primeira actividade consistía en facer un pequeno test para autoavaliar a nosa competencia lingüística no idioma estranxeiro. Se clicades na imaxe a continuación deste parágrafo accederedes á ferramenta deseñada polo Centro Europeo de Linguas Modernas do Consello de Europa para facer o test. Aínda que facer unha autoavaliación realista sobre as capacidades dun mesmo non é sempre doado, esta ferramenta pode ser útil se queremos facer un cálulo aproximado do nivel que cremos ter nunha lingua estranxeira. Ademais, se investigamos un pouco pola páxina web, esta tamén ofrece xogos relacionados cos idiomas, como por exemplo diferentes cuestionarios culturais sobre linguas, e outras fontes de curiosidades lingüísticas, como por exemplo, a miña favorita, sobre frases feitas usando cores en diferentes idiomas, ou sobre palabras que son iguais en varios idiomas pero teñen significados distintos. 



A seguinte actividade que realizamos consistía en crear un curso seguindo as indicacións do MCER, é dicir, planear o nivel do alumnado, os ámbitos e tarefas a traballar, as estratexias a seguir, os obxectivos a conseguir, o método de avaliación, e outros aspectos relevantes. Para isto dividímonos en grupos de tres persoas e escollemos a temática da nosa tarefa: no meu grupo ideamos un curso baseado no estudo de aspectos culturais a través da literatura, dirixido a un grupo de emigrantes retornados xa xubilados que contan cun nivel B1 de portugués e queren recuperar a fluidez na lingua equivalente á dun B2. A través desta actividade puiden comprender mellor o funcionamento do MCER, xa que me parece unha ferramenta máis complicada do que aparenta ser. Ademais, tamén penso que crear o noso propio curso é unha idea creativa que axuda a dinamizar estas aulas máis teóricas e facelas máis entretidas.

Como conclusión sobre esta entrada, vou destacar a importancia de coñecer o MCER. A día de hoxe, a maioría de exames e elementos que conforman os programas da ensinanza das linguas estranxeiras en Europa parten da base común que proporciona este marco. Este serve para fomentar o desenvolvemento e práctica eficaz na aprendizaxe dun idioma, incluíndo tamén coñecementos sobre aspectos culturais dos lugares de onde proveñan as diferentes linguas. En poucas palabras o MCER é unha escala de avaliación da competencia lingüística dunha persoa, e o criterio de homologación de diferentes títulos co fin de promover a mobilidade entre os países do continente europeo. Por esta razón, é importante coñecelo e saber como funciona para estar informados sobre a nosa aprendizaxe de idiomas.

Vémonos na próxima entrada!

Iria.

Diario + Dosier: Tema 1 - A ensinanza das linguas no presente modelo educativo, nacional e autonómico

Boas tardes amigas e amigos!

Nesta entrada quero falar sobre o primeiro tema que tratamos na aula: a evolución do papel das linguas estranxeiras no sistema educativo español dende a primeira metade do século XX ata hoxe. Penso que é unha cuestión interesante, xa que, por exemplo, considerando a forza que ten o inglés hoxe en día como primeira lingua estranxeira na educación española, chama a atención que ata os anos 50 a lingua estranxeira predominante fora o francés. Tamén, outro aspecto salientable é como o estudo da lingua estranxeira foi gañando cada vez máis peso no sistema educativo, de forma que se pasou de estudar unha única lingua estranxeira a partir dos dez anos, a estudar dúas comezando coa primeira na etapa de educación infantil e coa segunda a partir dos once anos. Dende o meu punto de vista, é importante fomentar un estudo positivo das linguas estranxeiras, porque a día de hoxe vivimos nunha sociedade global, e é imprescindible coñecer algunha lingua internacional, aparte das linguas maternas. 

A maiores do sistema educativo español e as súas ensinanzas de réxime xeral, cabe destacar o papel das Escolas Oficiais de Idiomas. Como ensinanza de réxime especial, a día de hoxe as EEOOII teñen un papel primordial na ensinanza das linguas. Un aspecto interesante sobre estas é o feito de que a primeira Escola Oficial de Idiomas abrise no ano 1911 (propiamente como Escola Central de Idiomas, máis foi o proxecto que serviu de base para o establecemento do resto de escolas), xa que polo menos eu pensaba que eran unhas institucións máis recentes. Tamén é notable observar como estas pasaron de ofertar unicamente tres idiomas (francés, alemán e inglés) a máis de vinte, nos que se inclúen o coreano, o árabe e o ruso entre outros (aínda que isto depende da escola). Paréceme marabilloso que oferten unha variedade tan ampla, porque fomentan e facilitan a aprendizaxe destes idiomas. 


Durante a clase, tras finalizar a explicación teórica, realizamos unha actividade que consistía en procurar información sobre o papel das linguas estranxeiras nas distintas modalidades da Formación Profesional. Para levar isto a cabo, dividimos a clase en tres grupos diferentes, e no meu grupo traballamos o tema da Formación Profesional Básica. Respecto a organización desta tarefa, decidimos procurar, entre todos os membros do grupo, información de interese que puidera ser relevante en canto a este tema. As páxinas que usei maiormente para procurar información foron a páxina da Xunta de Galicia e a páxina do Ministerio de Educación. Primeiro centreime na busca dos requisitos necesarios para acceder á FP Básica, e a continuación na procura sobre a presenza das linguas estranxeiras neste tipo de formación. Desafortunadamente, aquí atopei certos problemas á hora de encontrar datos exactos sobre a distribución da materia en lingua estranxeira. Non atopei ningún currículo das materias común ás diferentes modalidades, senón que hai un distinto para cada unha delas. Tras a comprobación de varios, observei que o estudo do inglés coincidía nestes, máis para afirmar con certeza que é o mesmo caso en todas as modalidades estas terían que ser comprobadas unha a unha.

A información atopada explicaba que a materia da Lingua Estranxeira (inglés) forma parte do módulo de Comunicación e Sociedade (I e II), no que tamén entran as materias de Lingua Castelá, Ciencias Sociais, e a Lingua Cooficial nos casos que proceda (por exemplo, en Galicia esta sería Lingua Galega), e que este módulo ocupa un total de 240 horas sumando ambos cursos. Respecto ao número de horas dedicadas á lingua estranxeira, atopamos que na parte I do módulo dedícanselle 59 horas, e na parte II, unicamente 34. Non obstante, non sabemos se isto é aplicado a todos os títulos ou só a algúns. A través dun artigo do ano 2016 do xornal El Periódico de Aragón puiden observar que a Diputación General de Aragón reducira o número de horas dos módulos comúns da FP Básica para evitar o abandono escolar, mais non atopei ningunha información relevante a Galicia, ou ao resto do país, polo que non se sabe se outras comunidades adoptaron as mesmas medidas, ou algunha diferente. Ademais, isto tamén indica que, se estes cambios non se promoven nas demais provincias e comunidades, non todos os lugares dedicarían as mesmas horas ao estudo da lingua estranxeira. Así mesmo, tamén existe a posibilidade de que nas comunidades onde non hai unha lingua cooficial, máis horas serán dedicadas ás materias restantes, xa que as horas do módulo serán repartidas entre tres e non catro materias. Por último, respecto a este tema, nos documentos oficiais indícase que a FP Básica ten como referente ao currículo das materias da ESO incluídas no bloque común correspondente, o cal non parece fácil de reducir a 59 ou 34 horas.

Como conclusión, penso que este tema é interesante porque puiden observar a evolución da presenza das linguas estranxeiras no sistema educativo e o proceso de desenvolvemento das Escolas Oficiais de Idiomas. Respecto a tarefa, só podo destacar que, dende a miña opinión, o papel que desenvolven as linguas estranxeiras na Formación Profesional Básica é máis ben escaso, e da a sensación de que a súa ensinanza é vista como algo secundario e complementario intentando basearse no que sería estudado na ESO, pero dificultando a adquisición dos coñecementos correspondentes. A maiores, tamén teño que destacar a dificultade previamente mencionada á hora de procurar información sobre a FP Básica e a súa distribución de materias, xa que o feito de que non atopara un currículo común a todas as modalidades fixo que non fose doado encontrar datos máis específicos, neste caso, sobre o estudo das linguas estranxeiras.

Espero que esta entrada fora do voso interese!

Iria.

P.D.: Aquí vos deixo unha breve presentación sobre o papel das linguas estranxeiras na Formación Profesional Básica, onde atoparedes a información máis sintetizada!

Dosier: Tema 5 - O deseño curricular

Ola amigos e amigas!

Hoxe veño a falar dunha serie de actividades que realizamos durante a aula sobre o deseño curricular, o que axudou a facer o tema máis dinámico. Por un lado, fixemos un par de actividades a través da web Kahoot sobre cuestións relativas ao currículo do sistema educativo e das EOI. Por outro lado, realizamos unha actividade na que tivemos que dividirnos en grupos para investigar a presenza que teñen as linguas estranxeiras nas diferentes etapas educativas como son a Educación Secundaria Obrigatoria, o Bacharelato, e a Formación Profesional, de acordo coa LOMCE. 

Respecto ao Kahoot, é de dicir que nunca o utilizara antes, e a verdade pareceume unha forma de aprender moi dinámica e divertida. Nestes Kahoots en particular traballamos diferentes aspectos relacionados co curriculum e sobre as institucións encargadas de determinar os distintos aspectos do sistema educativo e das Escolas Oficiais de Idiomas. Considerando que non é un tema precisamente doado, o método de traballalo a través dun test online pareceume interesante. Desde o meu punto de vista, o aspecto positivo que teñen os tests como técnica de estudo é que, cando un se equivoca nunha pregunta, tende a recordar despois ese erro, o que axuda a asimilar a información. Ademais, é unha actividade que se pode realizar por equipos (un dispostivo conectado por grupo) ou de forma individual (cada persoa precisa un dispositivo). En xeral, esta forma de levar a cabo o exercicio pareceume útil e interesante, máis destacaría un punto negativo: o feito de que sexa realizado a través dun equipo tecnolóxico pode ter certos inconvenientes, como por exemplo, que non todos funcionan á mesma velocidade, polo que non todas as persoas están xogando exactamente "ao mesmo tempo", e tamén hai algúns aspectos que non se poden controlar, como por exemplo que falle a conexión a internet ou mesmo o dispositivo que se está a usar. 

En canto á outra actividade, esta foi bastante diferente á primeira. Para realizala, dividímonos en pequenos grupos e a cada un tocounos procurar información sobre o papel das linguas estranxeiras no instituto e nos ciclos de Formación Profesional. Ao meu grupo tocounos a Formación Profesional Básica. Aínda que non é doado procurar información sobre as distintas materias da FP Básica e o seu peso no currículo, atopamos que a materia da lingua estranxeira pertence ao módulo de Comunicación e Sociedade, xunto coas materias de Lingua Castelá, Ciencias Sociais e Lingua Cooficial cando proceda (aquí, esta sería a Lingua Galega). En teoría, este módulo ten unha duración de 120 horas por curso, e destas horas, no primeiro ano dedícanselle 59 horas ao Inglés, mentres que no segundo unicamente 34 horas. O que chama a atención é que este módulo ten como referencia o currículo das materias da ESO, pero dedícanselle menos horas, así que como é posible concentrar toda a materia feita para determinado número de horas en moitas menos? Despois de que cada grupo traballara individualmente sobre o seu respectivo punto, puxéronse todos en común, ademais de que toda a información xuntouse nun documento de Drive compartido de toda a aula. Esta ferramenta paréceme moi útil á hora de traballar en conxunto con outras persoas, eu utilízoa constantemente para realizar algunhas tarefas cos meus compañeiros e compañeiras, e tamén a recomendaría para traballar na aula cos alumnos. 

Para concluír esta entrada, gustaríame destacar o que para min foi o novo descubrimento do Kahoot. Penso que esta ferramenta online non é unicamente útil para estes contidos que poden ser máis teóricos, senón que pode usarse en diferentes ámbitos e para traballar tipos de contidos diferentes. Por exemplo, en canto a miña área de especialidade, a lingua inglesa, penso que pode ser unha gran alternativa ás actividades máis tradicionais para traballar tanto aspectos de gramática como de vocabulario, ou outros. Paréceme que esta web, e outras similares como é por exemplo Educaplay, poden axudar a dinamizar a aprendizaxe e facela máis atractiva para o alumnado. Respecto ao que aprendín na outra actividade, quero destacar a dificultade persoal que percibín á hora de procurar información en relación coas materias de Formación Profesional Básica, xa que debido a que esta información non era moi exacta, xurdíronme diferente dúbidas. Por exemplo, no caso de existir unha lingua cooficial, reduciríanse as horas de inglés ou das demais materias do módulo, ou ampliaríanse o número de horas deste? Isto, ademais, tamén indica que o título a estudar pode presentar diferenzas de estudarse nunha comunidade ou noutra. Finalmente, quería destacar o feito de que se reduza tanto o número de horas da lingua estranxeira á vez que se pretende seguir o currículo correspondente da ESO, porque penso que isto é demasiado difícil. Non se pode pretender dar a mesma cantidade de materia que está programada para un certo número de horas nun número moito máis reducido, debido a que isto pode ter un efecto negativo para a educación do alumnado se o profesorado se centra en dar toda a materia posible sen asegurarse de que se van adquirindo os coñecementos. 

E ata aquí por hoxe! Espero que vos gustase a entrada e vos desde algunha idea sobre actividades para realizar nas aulas. 

Iria.